1. ಪೀಠಿಕೆ: ಯಕ್ಷಗಾನ ಪಂಡ ದಾದ?
ಯಕ್ಷಗಾನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಲಾಯಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಜಾನಪದ ಕಲೆ. ಉಂದೆನ್ ತುಳುನಾಡ್ಡ್ "ಆಣುಕಲೆ" (Aanukale - Male Art) ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಬೊಕ್ಕ ಮಾತುಕತೆತ (Dialogue) ಒಂಜಿ ಸುಂದರ ಮಿಶ್ರಣನೇ ಯಕ್ಷಗಾನ.
ಯಕ್ಷಗಾನೊಡು ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಕುಲೆನ್ ಜನಕುಲೆಗ್ ಅರ್ತ ಆಪಿನ ಲೆಕ್ಕ ತೋಜಾಪವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಗಾತ್ರ ಅತ್ತ್, ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ನೀತಿನ್ ಕಲ್ಪಾವರೆ ಲಾ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
Yakshagana is a traditional theatre form that combines dance, music, dialogue, costume, make-up, and stage techniques with a unique style and form. In Tulu, it is famously referred to as "Aanukale".2. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಭಾಗೊಲು
ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರದರ್ಶನಡ್ ರಡ್ಡ್ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗೊಲು ಉಂಡು:
ಅ. ಹಿಮ್ಮೇಳ (Himmela - Background Music)
ಹಿಮ್ಮೇಳ ಪಂಡ ಪಾಡ್ದನ (ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ) ಬೊಕ್ಕ ವಾದ್ಯದಕುಲು.
- ಭಾಗವತೆರ್: ಕಥೆನ್ ಪದ್ಯದ ರೂಪಡ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್. ಇಂಬೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಲೆಕ್ಕ.
- ಚಂಡೆ & ಮದ್ದಳೆ: ಭಾಗವತೆರೆನ ಪದ್ಯಗ್ ತಕ್ಕ ತಾಳ ಕೊರ್ಪಿನ ವಾದ್ಯೊಲು. ಚಂಡೆದ ಸಬ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಜೀವಾಳ.
ಆ. ಮುಮ್ಮೇಳ (Mummela - Foreground)
ಮುಮ್ಮೇಳ ಪಂಡ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತ್ದ್ ನೃತ್ಯ ಮಲ್ಪುನ ಕಲಾವಿದೆರ್ (Veshadharigalu).
- ವೇಷ ಪಾಡ್ದ್, ನೃತ್ಯ ಮಲ್ತ್ದ್, ಭಾಗವತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪದ್ಯಗ್ ಅರ್ತ (Arthagarike) ಪನ್ಪೆರ್.
3. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಶೈಲಿಲು (Styles)
ಭೌಗೋಳಿಕವಾದ್ ಯಕ್ಷಗಾನಡ್ ರಡ್ಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಶೈಲಿ (Tittu) ಉಂಡು:
| ಶೈಲಿ (Style) | ಪ್ರದೇಶ (Region) | ವಿಶೇಷತೆ (Speciality) |
|---|---|---|
| ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು (Tenkutittu) | ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಕಾಸರಗೋಡು | ಭಾರೀ ಆಕರ್ಷಕವಾಯಿನ ನೃತ್ಯ, ಎತ್ತರದ ಚೆಂಡೆ ಸಬ್ದ, ಗಟ್ಟಿ ಮುಟ್ಟಾಯಿನ ವೇಷಭೂಷಣ. |
| ಬಡಗುತಿಟ್ಟು (Badagutittu) | ಉಡುಪಿ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ | ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ (Makeup) ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿನಯಗ್ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ. ವೇಷಭೂಷಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇತೆ ರೀತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. |
4. ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ವೇಷಭೂಷಣ
ಯಕ್ಷಗಾನದ ಆಕರ್ಷಣೆ ಅಯಿತ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ (Makeup) ಬೊಕ್ಕ ವೇಷ (Costume). ಕಲಾವಿದೆರ್ ತನ್ಕುಲೆನ ಮೋನೆಗ್ ಕೆಂಪು, ಮಂಜಲ್, ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣ ಪಾಡ್ದ್, ಕಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಹುಬ್ಬುನ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಕಿಿರೀಟ ಬೊಕ್ಕ ಕವಚ
ತರೆಕ್ಕ್ ಮಲ್ಲ ಕಿರೀಟ (ಮುಂಡಾಸ್), ಕೆಬಿಕ್ಕ್ ಕರ್ಣಕುಂಡಲ, ಎದೆಕ್ಕ್ ಕವಚ, ಬೊಕ್ಕ ಸೊಂಟಗ್ ಡಾಬು ಪಾಡುವೆರ್. "ಬಣ್ಣದ ವೇಷ" (ರಾಕ್ಷಸೆರ್) ಪಾಡುನಕುಲು ಮಲ್ಲ ಕಿರೀಟ ಬೊಕ್ಕ ಭಯಂಕರವಾಯಿನ ಬಣ್ಣ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
5. ಪ್ರಸಂಗ (Stories)
ಯಕ್ಷಗಾನಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಕಥೆಕ್ "ಪ್ರಸಂಗ" ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಹಾಭಾರತ, ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಕುಲು ಬಾರಿ ಜನಪ್ರಿಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ (Devi Mahatme)
- ಕರ್ಣಾರ್ಜುನ ಕಾಳಗ (Karnarjuna Kalaga)
- ಸುದರ್ಶನ ವಿಜಯ (Sudarshana Vijaya)
ಇತ್ತೆದ ಕಾಲಡ್ ತುಳು ಭಾಷೆಡ್ಲಾ ಯಕ್ಷಗಾನ ನಡಪುಂಡು. "ತುಳು ಪ್ರಸಂಗ"ಲು ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ಇಷ್ಟ ಆಪುಂಡು.
6. ಮುಕ್ತಾಯ
"ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಜೀ ಗೊಬ್ಬು ಅತ್ತ್, ಅವು ತುಳುನಾಡ್ದ ಆಣುಕಲೆ. ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯೆರ್ ಒರಿಪಾಯಿನ ಈ ಆಸ್ತಿನ್ ನಮ ಒರಿಪಾವೊಡು."
ರಾತ್ರೆ ಪೂರ್ತಿ (ಇಡೀ ಆಟ) ನಡಪುನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಇತ್ತೆ ಸಮಯದ ಅಭಾವರ್ದ್ 3-4 ಗಂಟೆದ ಆಟ ಆದ್ ಬದಲಾತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ, ತುಳುವೆರೆಗ್ ಚೆಂಡೆದ ಸಬ್ದ ಕೇಂಡ್ಂಡ ಇತ್ತೆಲಾ ಮೈ ಜುಮ್ಮ್ ಪನ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಲೆ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಕನ್ನಡಿ.
Credits: Respected Owners Source: Internet Image Credits: Respected Photographers