tuLunaw esatAtulu

Tulunada Sottulu

Traditional Artifacts of Tulunadu

Uppuda Maraayi

ಉಪ್ಪುದ ಮರಾಯಿ Uppuda Maraayi

XAupApud mrayi
Tap for Details

Uppuda Maraayi

ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಪರತ್ ಇಲ್ಲ್‌ಲೆಡ್ (ಗುತ್ತದ ಇಲ್ಲ್‌ಲೆಡ್) ಉಪ್ಪು ದೀವರೆ ಗಲಸುನ ಮರತ ಪಾತ್ರೆನೇ "ಉಪ್ಪುದ ಮರಯಿ".
​ನೆತ್ತ ಬಗ್ಗೆ ಒಂತೆ ಮಾಹಿತಿ ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು:

​ಅರ್ಥ
​ಮರಯಿ ಮರಟ್ ಮಲ್ದಿನ ಪಾತ್ರೆ.

​ಎಂಚ ಮಲ್ಪುವೆರ್?

​ಪಿರವುಡು ಉಂದೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಪೆಲತ್ತ ಮರಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ಂಡಲ ಪೆಲತ್ತ ಮರ ಹಾಳಾಪುಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ್ಪು ಕರಗುಜಿ.

​ಒಂಜೇ ಮರತ್ತ ತುಂಡುನು ಕಡೆದ್ ಈ ಪಾತ್ರೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಮರತ್ತ ಮುಚ್ಚಳಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ನಂಬಿಕೆಲು

​ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಮಾನ ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಉಪ್ಪುಡ ಮರಯಿನ್ ಏಪಲ ಸುದ್ದೊಡೇ ಮುಟ್ಟೊಡು.

​ಬಯ್ಯದ ಪೊರ್ತು (ದೀಪ ದೀಪುನ ಪೊರ್ತು) ಉಪ್ಪುನು ಸಾಲ ಕೊರಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಅಂಚ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಇಲ್ಲದ ಸಂಪತ್ತು ಪಿದಯಿ ಪೋಪುಂಡು ಪನ್ಪರ್.

​ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು

​ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು ಸ್ಟೀಲ್, ಪಿಂಗಾಣಿದ ಬರಣಿಲು ಬೈದ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಮರತ್ತ ಉಪ್ಪುಡ ಮರಯಿ ಮಾಯ ಆವೊಂದುಂಡು.

​ಆಂಡಲಾ ಕೆಲವೆರ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಪರತ್ ನೆನಪುಗಾತ್ರ ಇಲ್ಲಡ್ ದೀಪೆರ್.
tuLunawAXd prtA XAilAlAXelwA (gutAtd XAilAlAXelwA) XAupApu dIver glsun mrt paetArEn "XAupApud mryi".
​entAt begAg eAaMet maXhiti mulAp XAuMwu:

​XAATf
​mryi mrqA mlAdin paetAr.

​eAMc mlApuevrA?

​pirvuwu XAuMednA eXhcAcadA epltAt mrqA mlApuevrA. daey pMw XAupApu pawAMwl epltAt mr XhaLapuji ebakAk XAupApu krguji.

​eAaMEj mrtAt tuMwunu kewdA XAI paetArnA mlApuevrA. enkAkA mrtAt mucAcLla XAupApuMwu.

nMbieklu

​tuLunawAXwA XAupApunu lkAxAmi EdevergA sman pMdA nMbuevrA. XAAMcadA XAupApuw mryinA EApl suedAdaEw mueqAqawu.

​byAyd epatfu (dIp dIpun epatfu) XAupApunu sal ekarieyer blAli pnApin nMbiek XAuMwu. XAAMc mlAtAMw XAilAld sMptAtu pidyi FpapuMwu pnAprA.

​XAietAtd kaelawu

​XAietAtd kaelawu sAqIlA, piMgaNid brNilu eebdAMwA. XAAMcadA mrtAt XAupApuw mryi may XAaevaMduMwu.

​XAaMwla eklevrA XAietAtla prtA ennpugatAr XAilAlwA dIeprA.
Oda Maraayi

ಓಡ ಮರಾಯಿ Oda Maraayi

FAaw mrayi
Tap for Details

Oda Maraayi

ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಅಡ್ಪಿಲ್‌ಡ್ (ಅಡಿಗೆ ಕೋಣೆಡ್) ಬಾರೀ ಅಗತ್ಯವಾದ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಮರತ್ತ ಸಾಮಾನು "ಓಡ ಮರಯಿ".
​ನೆತ್ತ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು:

​ ಪುದರ್ದ ಅರ್ಥ

​ಓಡ: ಪಂಡ ದೋಣಿ

​ಮರಯಿ: ಮರತ್ತ ಪಾತ್ರೆ.

​ಈ ಪಾತ್ರೆ ತೂಯೆರೆ "ದೋಣಿ"ದ ಲೆಕ್ಕ (ಉರುಂಟು ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ದ) ಉಪ್ಪುನೆ ದ್ದಾವರ ನೆಕ್ಕ್ "ಓಡ ಮರಯಿ" ಪನ್ಪೆರ್.

​ ಎಂಚಿನೆಕ್ಕ್ ಗಲಸುವೆರ್?

​ನುಪ್ಪು ಕಕ್ಕೆರೆ (ಗಂಜಿ ಬಾರ್ಪಾಯೆರೆ): ಓಡ ಮರಯಿದ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸ ಪಂಡ ನುಪ್ಪು ಕಕ್ಕುನೆ. ನುಪ್ಪು ಬೆಯ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ, ಆ ಮಡಿಕೆನ್ (ಕರನ್) ಕವುಂತ ದೀದ್ ಗಂಜಿ ಬಾರ್ಪಾಯೆರೆ ಈ ಮರಯಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್.

​ಮಡಿಕೆ ಉರುಳಂದಿಲೆಕ್ಕ ಈ ಮರಯಿದ ಒಳಭಾಗ ಗುಂಡಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮಡಿಕೆನ್ ಕವುಂತ ದೀಂಡಲಾ ಜಾರ್ದ್ ಪೋಪುಜಿ.

​ಗಂಜಿ ಬರಿದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ಆ ಗಂಜಿ ನೀರ್ (ತೇಜಿ) ಈ ಮರಯಿಡ್ ಒಟ್ಟು ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಪೆತ್ತಲೆಗ್ (ದನಕುಲೆಗ್) ಕೊರಿಯೆರೆ ಸುಲಭ ಆಪುಂಡು.

​ ಎಂಚ ಮಲ್ಪುವೆರ್?

​ಉಂದೆನ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಪೆಲತ್ತ ಮರಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ, ಬೆಚ್ಚ ಗಂಜಿ ನೀರ್ ಬೂರುಂಡಲಾ ಪೆಲತ್ತ ಮರ ಹಾಳಾಪುಜಿ.

​ನೆಕ್ಕ್ ನಾಲ್ ಕಿನ್ಯ ಕಾರ್ (ಪಾದ) ಉಪ್ಪುಂಡು, ಅಂಚಾದ್ ನೆಲಟ್ ದೀಂಡ ಅಲುಗುಜಿ.

​ಇತ್ತೆದ ಸ್ಥಿತಿ

​ಇತ್ತೆ ಕುಕ್ಕರ್ ಬೈದ್‌ನೆ ದ್ದಾವರ ಗಂಜಿ ಬಾರ್ಪಾವುನ ಕ್ರಮ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಓಡ ಮರಯಿಲಾ ಮೂಲೆ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್.

​ಆಂಡಲಾ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಮಡಿಕೆಡ್ ನುಪ್ಪು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಓಡ ಮರಯಿಡೇ ಗಂಜಿ ಬಾರ್ಪಾವೆರ್.
tuLunawAXd XAAwApilAXwA (XAAwieg FkaeNwA) barI XAAgtAyvadA Fbawayin eAaMji mrtAt samanu "FAaw mryi".
​entAt begAg maXhiti mulAp XAuMwu:

​ puddf XAATf

​FAaw: pMw FdaNi

​mryi: mrtAt paetAr.

​XAI paetAr tUeyer "FdaNi"d elkAk (XAuruMqu ebakAk XAudAd) XAupApuen dAdavr enkAkA "FAaw mryi" penAprA.

​ eAMcienkAkA glsuevrA?

​nupApu kekAker (gMji bapfaeyer): FAaw mryid muKAy ekls pMw nupApu kkAkuen. nupApu ebyAti ebakAk, XAa mwieknA (krnA) kvuMt dIdA gMji bapfaeyer XAI mryinA glsuevrA.

​mwiek XAuruLMdielkAk XAI mryid eAaLBag guMwi XAupApuMwu. XAAMcadA mwieknA kvuMt dIMwla jadfA Fpapuji.

​gMji bridA XAayi ebakAk, XAa gMji nIrA (Etji) XAI mryiwA eAaqAqu XAapuMwu. XAuMednA eptAtelgA (dnkuelgA) ekarieyer sulB XAapuMwu.

​ eAMc mlApuevrA?

​XAuMednAla eXhcAcadA epltAt mrqA mlApuevrA. daey pMw, ebcAc gMji nIrA bUruMwla epltAt mr XhaLapuji.

​enkAkA nalA kinAy karA (pad) XAupApuMwu, XAAMcadA enlqA dIMw XAAluguji.

​XAietAtd sATiti

​XAietAt kukAkrA eebdAXen dAdavr gMji bapfavun kArm kmAmi XAatAMwA. XAAMcadA FAaw mryila mUel EsdfAMwA.

​XAaMwla eklvu XhLALielwA XAietAtla mwiekwA nupApu mlAtAXdA FAaw mryiEw gMji bapfaevrA.
Kane Palaayi

ಕಣೆ ಪಲಾಯಿ Kane Palaayi

keN playi
Tap for Details

Kane Palaayi

Kalembi

ಕಲೆಂಬಿ Kalembi

kelMbi
Tap for Details

Kalembi

Kinnigaddav

ಕಿನ್ನಿಗದ್ದಾವು Kinnigaddav

kinAnigdAdavu
Tap for Details

Kinnigaddav

Kail

ಕೈಲ್ Kail

eeklA
Tap for Details

Kail

Kodanti

ಕೊದಂಟಿ Kodanti

ekadMqi
Tap for Details

Kodanti

Chimini

ಚಿಮಿನಿ Chimini

cimini
Tap for Details

Chimini

Tadka

ತಡ್ಕ Tadka

twAk
Tap for Details

Tadka

Tuppe

ತುಪ್ಪೆ Tuppe

tuepAp
Tap for Details

Tuppe

Noga

ನೊಗ Noga

enag
Tap for Details

Noga

Nayer

ನಾಯೆರ್ Nayer

naeyrA
Tap for Details

Nayer

Pane Marayi

ಪಣೆ ಮರಾಯಿ Pane Marayi

peN mrayi
Tap for Details

Pane Marayi

Paav

ಪಾವ್ Paav

pavA
Tap for Details

Paav

Polmane

ಪೊಲ್ಮನೆ Polmane

epalAmen
Tap for Details

Polmane

Balla

ಬಲ್ಲ Balla

blAl
Tap for Details

Balla

Manth

ಮಂತ್ Manth

mMtA
Tap for Details

Manth

Murnoli

ಮುರ್ನೋಲಿ Murnoli

muFnfali
Tap for Details

Murnoli

Sambarda Marayi

ಸಂಬರ್ದ ಮರಾಯಿ Sambarda Marayi

sMbdf mrayi
Tap for Details

Sambarda Marayi

Sanadige

ಸಾನಾದಿಗೆ Sanadige

sanadieg
Tap for Details

Sanadige

Semeda Muttu/Semeda Mane

ಸೇಮೆದ ಮುಟ್ಟು/ಸೇಮೆದ ಮಣೆ Semeda Muttu/Semeda Mane

Esemd muqAqu/Esemd meN
Tap for Details

Semeda Muttu/Semeda Mane

ಸೇಮೆದ ಮಣೆ ತುಳುವೆರೆನ ಇಲ್ಲಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಾದನ.
ಸೇಮೆದ ಮಣೆ ಮೂಜಿ ಅತಂಡ ನಾಲ್ ಕಾರ್ ಇಪ್ಪುನ ಮಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು ಒಂಜಿ ಪರಸೆ ಉಂಡ್. ಪರಸೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಒಟ್ಟೆ ಉಂಡ್. ಅರಿನ್ ದಪ್ಪಗ್ ಕಡೆದ್ ಚೂರ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ತೊಂದುರುದು ಬೆಯಿಪಾಯಿನ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಅಡ್ಯೆನ್ ಪರಸೆಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ತಿರ್ಗಣೆದ ಕೈನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ತಿರ್ಗಾವೊಡ್ ಅಡ್ಯೆ ಬೆಚ್ಚ ಇತ್ತಿನಾತ್ ಎಡ್ಡೆ ಚವುಲಿ ಆಂಡ ಆಪುಜಿ ತಿರ್ಗಣೆನ್ ತಿರಗಾನಗ ಪರಸೆಡ್ ಅಡ್ಯೆ ನೂಲುದ ಲೆಕ ಜಪ್ಪುಂಡು. ಚವುಲಿ ಆಂಡ ಪರಸೆಡ್ ಅಡ್ಯೆ ಜಪ್ಪುಜಿ. ಈ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಬೋಡು. ಒಂಜಿ ಜನ ತಿರ್ಗಾಯೆರೆ, ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ಜನ ಅಡ್ಯೆನ್ ಪರಸೆಗ್ ಪಾರ್ದ್ ತಿರ್ತ್ ಜತ್ತಿನ ಸೇಮೆದ ಅಡ್ಯೆನ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ. ಅಡ್ಯೆಡ್ ಆಯಿನ ಸೇಮೆನ್ ಪೂಂಬೆಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
ಮಲ್ತಿನ ಅಡ್ಯೆದ ಸೇಮೆನ್ ದೊಂಬುಗು ನುಂಗಾದ್ ದೀಂಡ ಬೋಡಾನಗ ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್‌ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪಾಹಾರೊಗು ಇಜ್ಜಂಡ ವನಸ್‍ಡ್ ಗಳಸೆರೆ ಆಪುಂಡು.
Esemd meN tuLuevern XAilAllA XAupApun XAAewAy mlApun eAaMji sadn.
Esemd meN mUji XAAtMw nalA karA XAipApun meN XAipApuMwu eAaMji pres XAuMwA. preswA msAtA eAaeqAq XAuMwA. XAArinA dpApgA kewdA cUrA XAupApu pawAdA etaMdurudu ebyipayin ebcAc ebcAc XAAewAynA presgA pawAdA mitAtA XAupApun tigfeNd eeknA ptAtAXdA tigfaevawA XAAewAy ebcAc XAitAtinatA eAewAw cvuli XAaMw XAapuji tigfeNnA tirgang preswA XAAewAy nUlud elk jpApuMwu. cvuli XAaMw preswA XAAewAy jpApuji. XAI XAAewAy melAper rwAwA jn Fbawu. eAaMji jn tigfaeyer, buekAkaೊMji jn XAAewAynA presgA padfA titfA jtAtin Esemd XAAewAynA edepAper. XAAewAywA XAayin EsemnA pUMebMdAla penAprA.
mlAtin XAAewAyd EsemnA edaMbugu nuMgadA dIMw Fbawang ebcAc nIrAXwA pawAdA XAupaXhaeragu XAijAjMw vnsAwA gLeser XAapuMwu.
Maipu Soddi

ಮೈಪು ಸೂಡಿ Maipu Soddi

eempu sUwi
Tap for Details

Maipu Soddi

ಮೈಪು ಸೂಡಿ - ಉಂದೆನ್ ತಾರೆದ ಮಡಲ್ದ ಒಲಿಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನುಂಗೆಲ್‍ ಮಡಲ್‍ ಅಂಡ ನೀರೆಲ್ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಒಲಿಡ್ದ್ ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಜ್ಜಿ ಒಲಿ ಅಂಡ ಆಂಚೆನೇ ಮೈಪು ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಪುಂಡು. ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್‍ ಆಡಿಪೆರೆ, ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ಆಡಿಪೆರೆ, ಬಲೆ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಮೈಪುಸೂಡಿ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಕನ್ನಡೊಟ್ ಕಸಬರಿಕೆ, ಹಿಡಿಸೂಡಿ ಪಣ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಟ್ ಬ್ರೂಮ್ (broom) ಪಣ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮಡಲ್‍ದ ಕಡೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿ ಭಾಗದ ಒಲಿಡ್ದ್‍ ಮೈಪು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಮೈಪು ಎಡ್ಡೆಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬಾಳಿಕೆಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಜ್ಜಿ ಮಡಲ್‍ದ ನನಲಾ ಎಡ್ಡೆ. ತಾರೆಡ್ದ್‍ ಮಡಲ್‍ ಬೂರಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಮೈಪು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ದಾಯೆ ಪಂಡ ದೊಂಬುಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಬರ್ಸೊಡು ಎಚ್ಚ ದಿನ ಮಡಲ್‍ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆವು ಕುಂಬು ಆದ್‍ ಮೈಪುಸೂಡಿ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪುಜಿ. ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಘಟ್ಟದಂಚಿದ ಪುಲ್ಲುದ ಮೈಪು ಬರ್ಪುಂಡು. ತೂವೆರೆ ಪೊರ್ಲು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪುಜಿ ಆತ್ತಂತೆ ಪುಲ್ಲುದ ತುಂಡು ತುಂಡು ಬೂರೊಂದೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಇತ್ತೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ದ ಮೈಪುಲಾ ಬರಿಯೆರೆ ಸುರು ಅತ್ಂಡ್‍. ಆವುಲಾ ಹೆಚ್ಚ ದಿನ ಬರ್ಪುಜಿ. ತಾರೆದ ಒಲಿತ್ತ ಬಾಳಿಕೆಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಕಮ್ಮಿಡ್‍ ಆಪುಂಡು. ತಾರೆ ಇತ್ತಿನಗುಲು ಇಲ್ಲಿಲ್ಲಡೇ ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ನೆತ್ತ ಉದ್ಯೋಗಲಾ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ದುಂಬು ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ತಾರೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಆಗುಲಗುಲೇ ಮಲ್ತೊಂದು ಗಲಸೊಂದು,ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆಂಗಡಿಗ್‍ ಮಾರೊಂದುಲಾ ಇತ್ತೆರ್‍. ಇತ್ತೆ ನಂಕ್‍ ಉದಾಸಿನ ಆದ್‍ ಕೇರಳ ಕಾಸರಗೋಡುದಂಚಿಡ್ದ್‍ ಬರ್ಪಿ ತಾರೆದ ಮೈಪುಸೂಡಿನ್‍ ದೆತೊಂದು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಆಂಚಾದ್‍ ಹೆಚ್ದ ತಾರೆ ಬುಳೆಪಿ ತುಳುನಾಡ್‍ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇರಳೊಡು ಬೋಡಾಯಿನಾತ್‍ ಮೈಪುಸೂಡಿ ಮಲ್ಪು ಆವಕಾಶ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಇತ್ತೆ ಕೇರಳದಕುಲು ಮಾತ್ರ ಮಾರುನಾತ್‍ ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದಾದ್ರ ತುಳುನಾಡ್‍ ಹೆಚ್ಚದ ಇಲ್ಲಡ್‍ ಕೇರಳೊಡ್ದು ಬರ್ಪಿ ಮೈಪು ಬಳಕೆ ಆವೊಂಡುಂಡು.
eempu sUwi - XAuMednA taerd mwlAd eAaliwAdA mlApuevrA. nuMeglA mwlA XAAMw nIerlAwA pawAdA eAaliwAdA eempu sUwi mlApuevrA. pjAji eAali XAAMw XAaMecEn eempu melAper XAApuMwu. XAilAld jalA XAawieper, XAilAldulyi XAawieper, bel edepAper eempusUwi XAupFyag XAapuMwu. knAnewaqA ksbriek, XhiwisUwi peNAprA. XAiMgAlixAqA bArUmA (broom) peNAprA. taerd mwlAd kew buekAka ekawi Bagd eAaliwAdA eempu mlAtAMw eempu eAewAwla XAupApuMwu baLiekla bpfuMwu. pjAji mwlAd nnla eAewAw. taerwAdA mwlA bUri kUewAl eempu mlAtAMw eAewAw daey pMw edaMbuwu, buekAka besfawu eAcAc din mwlA XAitAtAMw XAavu kuMbu XAadA eempusUwi baLiek bpfuji. XAitAtietAt GqAqdMcid pulAlud eempu bpfuMwu. tUever epalfu XAitAtAMwla baLiek bpfuji XAatAtMet pulAlud tuMwu tuMwu bUeraMed XAupApuMwu. buekAka XAietAt pAlasAqikAd eempula brieyer suru XAAtAMwA. XAavula eXhcAc din bpfuji. taerd eAalitAt baLiekla bpfuMwu. buekAka kmAmiwA XAapuMwu. taer XAitAtingulu XAilAlilAlEw eempu sUwi melApali. entAt XAuFdAyagla melApali. duMbu tuLunawAwA taer XAitAtinkulu eempu sUwi XAagulguEl melAtaMdu glesaMdu,eXhcAc XAitAtAMw XAaMgwigA maeraMdula XAietAtrA. XAietAt nMkA XAudasin XAadA EkrL kasrFgawudMciwAdA bpfi taerd eempusUwinA edetaMdu bLek mlApuevrA. XAaMcadA eXhcAd taer bueLpi tuLunawA buekAka EkreLawu FbawayinatA eempusUwi mlApu XAavkaS XAitAtAMwla XAietAt EkrLdkulu matAr marunatA eempu sUwi mlApuenwAdadAr tuLunawA eXhcAcd XAilAlwA EkreLawAdu bpfi eempu bLek XAaevaMwuMwu.
Ser

ಸೇರ್ Ser

EsrA
Tap for Details

Ser

ಸೇರ್ ತುಳುವೆರ್ ಅರಿ ಬಾರ್ ಧಾನ್ಯಲೆನ್ ಲಪ್ಪುನ ಮಾಪು. ಆಜಿ ಕೊಂಡೆ ಅರಿ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಸೇರ್. ಒಂಜಿ ಸೇರ್‌ಗ್ ನಾಲ್ ಪಾವು.
ಪದಿನಾಲ್ ಸೇರ್‌ಗ್ ಒಂಜಿ ಕಲಸ. ಮೂಜಿ ಕಲಸೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮುಡಿ. ಒಂಜಿ ಮುಡಿ ಅರಿ ಪಂಡ ನಲ್ಪತ್ತರಡ್ಡ್ ಸೇರ್. ಬಾರ್ದ ಮುಡಿ ಆಂಡ ಸೇರ್‌ಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇಜ್ಜಿ. ಒಂಜಿ ಮುಡಿಕ್ ನಾಲ್ ಕಲಸೆ. ಐವತ್ತಾಜಿ ಸೇರ್. ಸೇರು ಪಾವುದ ಬಗ್ಗೆ ತುಳುವೆರೆಗ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಪೊಸ ಬುಲೆ ಬರ್ಪಿನ, ಪೊಲಿ ಲೆಪ್ಪುನಾನಿ ಸೇರ್‍ಡ್.
EsrA tuLuevrA XAAri barA DanAyelnA lpApun mapu. XAaji ekaMew XAAri pMw eAaMji EsrA. eAaMji EsrAXgA nalA pavu.
pdinalA EsrAXgA eAaMji kls. mUji klesgA eAaMji muwi. eAaMji muwi XAAri pMw nlAptAtrwAwA EsrA. badf muwi XAaMw EsrAXwA vAytAyas XAijAji. eAaMji muwikA nalA kles. eeAvtAtaji EsrA. Esru pavud begAg tuLuevergA nMbiek XAuMwu. epas buel bpfin, epali elpApunani EsrAwA.
Gejjekatti

ಗೆಜ್ಜೆತ್ತಿ Gejjekatti

egejAjtAti
Tap for Details

Gejjekatti

ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ"

ತುಳುನಾಡುಡ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆನ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ನಂಬಿಕದ ಪಿರಾವುಡ್, ಆಚರಣೆದ ಪಿರಾವುಡ್ ವಾಸ್ತವ ಸತ್ಯ ಉಂಡು,ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ ಉಂಡು..ಆಂಡ ಬೇಜಾರ್ದ ಸಂಗತಿ ದಾದ ಪಂಡ ನಮ ಅವೆನ್ ತೆರಿಯೊನರ ಪೋಪುಜ ದಾದನ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಕ್ಲು ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದೆರ್ ಅಗುಲು ಮಲ್ದೆರತ ಪಂದ್ ಅವನ್ ಅಗ್ಲೆನ ಮಿತ್ತುದ ಗೌರವಡ ಅತ್ತ್ ಪೋಡಿಗೆಡ ಗೊತ್ತುಜ್ಜಿ ನಮಕ್ ತೆರಿಲೆಕ ದುಂಬು ಕೊನೊವೊಂದುಲ್ಲ ಅಂಚೆನೆ ಒಂಜಿ ವಿಷಯ ತೂಪುನಾಂಡ "ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ"..
ಇನಿಕ್ ಮದಿಮೆದ ಇಲ್ಲಡ್ ಮದಿಮಾಲೆನ ಕೈಟ್ ಆವಡ್ ಅತ್ತುಂಡ ಬಂಜಿನಾಲ್,ಪೆದ್ಮೆದಿ ಪೊಂಜೊವುಡ..ತೊಟ್ಟಿಲ್ಡ್ ಕುಂಟುದ ಅಡಿಟ್ ಒಂಜಿ ಕಿನ್ಯ ಕತ್ತಿದಲೆಕನ್ನ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕು..ಅವ್ವೆ ಗೆಜ್ಜೆತ್ತಿ...ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ ಪಂಡ ಅವ್ವ್ ಪೊಣ್ಣನ ಸ್ವ ರಕ್ಷಣೆದ ಸಂಕೇತ...ಇನಿತ್ತ ದಿನಟ್ಪ್ ಪೊಣ್ಣನ ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ಆಲ್ ಕರಾಟೆ ಕಲ್ಪೊಡು,ಪೆಪ್ಪರ್ ಸ್ಪ್ರೇ ದಿಯೊನೊಡು ಇಂಚೆನೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಲೆನ್ ಆಲ್ನ ರಕ್ಷಣೆದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಯೋಚನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ ಅವೆನ್ ದುಂಬೆ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಗುಲ್ ಯೋಚನೆ ಮಲ್ದೆರ್..ಅಂಚಾದೆ ಈ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ...ಪೊಣ್ಣನ ರಕ್ಷಣೆಣ್ ಆಲೆ ಮಲ್ತೊನೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಸಂಗತಿನ್ಲ ಮುಲ್ಪ ತೂವೊಲಿ.ದುಂಬುದ ಕಾಲಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೋದು ಪೊಂಜೊವು ಆನಗ ಆ ಪೊಣ್ಣನ ಕೈಟ್ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ ಕೊರ್ಪೆದೆರ್..ಅಪಗದ ಕಾಲಡ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಪೊಣ್ಣನ ಮಟ್ಟೆಲ್ಡ್ ಗೆಜ್ಜೆತ್ತಿ ಇತ್ತುಂಡು.ಒಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ ಮಾನ ಪ್ರಾಣದ ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ತೂಯಂಡ ಕುಡೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಆಸ್ತಿ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಕೇತವಾದ್ಲ ತೂವೊಲಿ...ನಮ್ಮ ಅಳಿಕಟ್ಟುಡ್ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರ ಅಂಚೆನೆ ಅಪ್ಪೆ ಮಗಲೆಗ್ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ ಕೊರ್ಪಿನ ರೂಪಡ್ ತನ್ನ ಆಸ್ತಿ ಅಧಿಕಾರನ್ ಮಗಲೆನ ಕೈಟ್ ಕೊರ್ಪೆದೆರು...ನಮ ಇನಿ ನಂಬೊಂದು ಇಪ್ಪುನ ಶಕ್ತಿಲೆನ ಕಥೆತ್ತ ಪಿರಾವುಡ್ಲ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿದ ಮಹತ್ವ ತೂವೊಲಿ ಅಪ್ಪೆ ದೇಯಿ ಬೈದೆತ್ತಿ, ಮಾಯಿಂದಬಾಲೆ,ತನ್ನಿಮಾನಿಗನ ಕೈಟ್ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು,ಆನಿದ ಕಾಲಡ್ ದೇಯಿ ಬೈದೆತಿ ಜಿಂಜಿನ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಬಳ್ಲಾಲ್ರೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ರೆ ಪೋನಗ ಅಲೆನ ಮಾಮಿ ಅಲ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ಕೈಟ್ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ ಕೊರ್ಪುನ ಸಂಗತಿನ್ ತೂವೊಲಿ..ಅಂಚೆನೆ ಪೆದ್ಮದಿ ಪೊಂಜೊವು ಅಪ್ಪೆ ಮಾಯಂದಾಲ್ನ ಕೈಟ್ಲ ತೂವೊಲಿ..ತನ್ನಿಮಾನಿಗನ ಕತೆತ್ತ ಪಿರವುಡ್ಲ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ ಮಹತ್ವ ತೂವೊಲಿ... ಅಗ್ಲೆನ ನೇಮದ ಪೊರ್ತುಡ್ ಇನಿಕ್ಲ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ ಪತ್ತೊನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಉಂಡು.ಇಂಚ ಪೊಣ್ಣು ಪೋದು ಪೊಂಜೊವು ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣನ ಮಾನ ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್,ಬಂಜಿನಾಲ್,ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್,ಪುಟ್ಟಿ ಬಾಲೆಗ್ ಗಾಳಿ ಸೋಂಕಂದೆ ಇಪ್ಪಡ್ ಅಗ್ಲೆನ ಮಾನ ಪ್ರಾಣ ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್,ಆಸ್ತಿ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಆನಿದ ಕಾಲಡ್ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ ಇತ್ತುಂಡು....ಇನಿಕ್ಕ್ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿದ ಜಾಗಗ್ ಪೊಣ್ಣನ ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ಅವ್ವೆತೊ ಸಂಗತಿಲು ಬೈದ ಅವ್ವ್ ಇನಿತ್ತ ಸಮಾಜೊಡು ಪೊಣ್ಣನ ರಕ್ಷಣೆದ ಬಗೆಟ್ಎಡ್ಡೆ ವಿಷಯನೆ ಆಂಡ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿದ ಮಿತ್ತುದ ಮೂಲನಂಬಿಕೆ ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಆವಂದಿಲೆಕ ಆವಡ್........

ನಳಿನಿ ಎಸ್ ಸುವರ್ಣ
ಜಾರ್ಕಳ ಮುಂಡ್ಲಿ
egejAjktAti"

tuLunawuwA nmAm XhiriyekAln pArtieyaMji nMbikd piravuwA, XAacreNd piravuwA vasAtv stAy XAuMwu,eevjAzanik karN XAuMwu..XAaMw Ebjadf sMgti dad pMw nm XAAevnA etrieyanr Fpapuj dadn nmAm XhiriykAlu melAtaMdu eebedrA XAAgulu melAdrt pMdA XAAvnA XAAegAln mitAtud gYrvw XAAtAtA Fpawiegw egatAtujAji nmkA etrielk duMbu ekaenaevaMdulAl XAAMecen eAaMji vixy tUpunaMw "egejAjktAti"..
XAinikA mdiemd XAilAlwA mdimaeln eekqA XAavwA XAAtAtuMw bMjinalA,epedAmdi epaMejavuw..etaqAqilAwA kuMqud XAAwiqA eAaMji kinAy ktAtidelknAn tUver tikAku..XAAevAv egejAjtAti...egejAjktAti pMw XAAvAvA epaNANn sAv rkAxeNd sMEkt...XAinitAt dinqApA epaNANn rkAxeNgadA XAalA kraeq kelApawu,eppAprA EsApAr dieyaenawu XAiMecen eklvu vixyelnA XAalAn rkAxeNd begqAqA Fyacen melAtaMduelAlr XAAevnA duMeb nmAm XhiriygulA Fyacen melAdrA..XAAMcaed XAI egejAjktAti...epaNANn rkAxeNNA XAael melAtaenawu pnApin sMgtinAl mulAp tUevali.duMbud kalwA epaNANu Fpadu epaMejavu XAang XAa epaNANn eekqA egejAjktAti ekaepfedrA..XAApgd kalwA pArtieyaMji epaNANn meqAqlAwA egejAjtAti XAitAtuMwu.eAaMji kewqA egejAjktAti man pAraNd rkAxeNgadA tUyMw kuewaMji kewqA XAasAti XAADikard sMEktvadAl tUevali...nmAm XAALikqAquwA epaNANgA eXhcAcin XAADikar XAAMecen XAAepAp mgelgA egejAjktAti ekapfin rUpwA tnAn XAasAti XAADikarnA mgeln eekqA ekaepfedru...nm XAini nMebaMdu XAipApun SkAtieln keTtAt piravuwAl egejAjktAtid mXhtAv tUevali XAAepAp Edyi eebedtAti, mayiMdbael,tnAnimanign eekqA egejAjktAti tUver tikAkuMwu,XAanid kalwA Edyi eebedti jiMjin bMjinalA bLAlaelArn XAilAlgA mdfA ekaerf Fpang XAAeln mami XAAlAn rkAxeNgadA eekqA egejAjktAti ekapfun sMgtinA tUevali..XAAMecen epdAmdi epaMejavu XAAepAp mayMdalAn eekqAl tUevali..tnAnimanign kettAt pirvuwAl egejAjktAti mXhtAv tUevali... XAAegAln Enmd epatfuwA XAinikAl egejAjktAti petAtanAn sMpArday XAuMwu.XAiMc epaNANu Fpadu epaMejavu XAayin epaNANn man rkAxeNgadA,bMjinalA,epedAmdigA,puqAqi baelgA gaLi FsaMkMed XAipApwA XAAegAln man pAraN rkAxeNgadA,XAasAti XAADikard sMEktvadA XAanid kalwA egejAjktAti XAitAtuMwu....XAinikAkA egejAjktAtid jaggA epaNANn rkAxeNgadA XAAevAveta sMgtilu eebd XAAvAvA XAinitAt smaejawu epaNANn rkAxeNd begqAeAewAw vixyen XAaMw egejAjktAtid mitAtud mUlnMbiek mUWnMbiek XAavMdielk XAavwA........

nLini eAsA suvNf
jakfL muMwAli
Chennemane

ಚೆನ್ನೆಮಣೆ Chennemane

ecenAnmeN
Tap for Details

Chennemane

ಚಿನ್ನೆಮಣೆ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನoಚಿನ ಒoಜಿ ಗೊಬ್ಬು. ಉoದು ರಡ್ಡ್ ಜನ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ಚಿನ್ನೆಮಣೆಟ್ 8 ಗುoಡಿಲು ಉಪ್ಪುoಡು. ಒoಜಿ ನಿರ್ದಿಶ್ಟವಾಯಿನ ಕ್ರಮಟ್ಟು ಚಿನ್ನೆದ ಕಾಯಿನ್ ಆ ಗುoಡಿಲೆಟ್ ಪಾಡುವೆರ್.
cienAnmeN tuLunawA wA egabAbunocin eAaoji egabAbu. XAuodu rwAwA jn egabAbun egabAbu. cienAnmeNqA 8 guowilu XAupApuowu. eAaoji nidfiSAqvayin kArmqAqu cienAnd kayinA XAa guowielqA pawuevrA.
Makkeri/Kuttari

ಮಕ್ಕೇರಿ/ಕುತ್ತರಿ Makkeri/Kuttari

mEkAkri/kutAtri
Tap for Details

Makkeri/Kuttari

ಮಕ್ಕೇರಿ - ಬೂರುಡು ಇಜ್ಜಿoಡ ಬೆದುರುದ ಮಲ್ದಿನ ಅರೆ ಉರುಟು ಆಕಾರದ ಕುಕ್ಕೆ. ಮೀನು ಪತ್ತೆರ್ಲಾ ಗಲಸುವೆರ್. ಮಿತ್ತ್ ಮೆಯಿಟ್ ಅಂಗೈನು ನೂರ್ಪಾವುನಾತ್ ಇಡೆ ಉಂಡು. ಮೀನು ಪತ್ತನಗ, ಮಕ್ಕೇರಿದ ಉಲಾಯಿ ತಿಕ್ಕುದು ಬೂರ್ದಿನ ಮೀನುನು ದೆಪ್ಪೆರೆಲಾ ಆಪುಂಡು.
mEkAkri - bUruwu XAijAjiow ebdurud mlAdin XAAer XAuruqu XAakard kuekAk. mInu petAtlfa glsuevrA. mitAtA emyiqA XAAMeegnu nUpfavunatA XAiew XAuMwu. mInu ptAtng, mEkAkrid XAulayi tikAkudu bUdfin mInunu edepAperla XAapuMwu.
Muttale

ಮುಟ್ಟಾಲೆ Muttale

muqAqael
Tap for Details

Muttale

ಮುಟ್ಟಾಳೆ ಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಒಂಜಿ ಪೆರ್ಮೆದ ಸೊತ್ತು.

ತಯಾರಿ: ಕಂಗ್‌ದ ಪಾಲೆನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಬೊದ್‌ಲ್ದ್, ಅಯಿನ್ ಮೆತ್ತೆನ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ತರೆಕ್ಕ್ ಸರಿಯಾದ್ ಮಡ್ತ್‌ದ್ ತಯಾರ್ ಮನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮುಂಡಾಸ್ ಅತ್ತಂಡ ಟೋಪಿಗ್ ಮುಟ್ಟಾಳೆ ಪನ್ಪೆರ್.

ಉಪಯೋಗ: ಕಂಡೊಡು ಬೆನಿ ಬೆನ್ಪುನಗ ಬಿಸ್ಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಸೊರ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯರೆ ನಮ ತುಳುವೆರ್ ದುಂಬುರ್ದೆ ಮುಟ್ಟಾಳೆನ್ ಗಲಸೊಂದು ಬೈದೆರ್. ಉಂದು ತರೆಕ್ಕ್ ತಂಪು ಕೊರ್ಪುಂಡು.

ಮಹತ್ವ: ಮುಟ್ಟಾಳೆ ಬಜಿ ಟೋಪಿ ಅತ್ತ್, ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಗುರ್ತ. ಇತ್ತೆ ಏರಾಂಡಲ ಪಿರಿಯೆರೆಗ್ ಮನಾ-ಮರ್ಯಾದಿ ಕೊರ್ಪುನಗ ಶಾಲ್ ದ ಒಟ್ಟುಗು ಮುಟ್ಟಾಳೆ ದೀದ್ ಸನ್ಮಾನ ಮನ್ಪುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು.

ಒಟ್ಟಾರೆ ಪನ್ಪಿನಾಂಡ, ಮುಟ್ಟಾಳೆ ತುಳುವೆರೆನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸಂಕೇತ.
muqAqaeL pMw tuLunawAXd eAaMji epemfd esatAtu.

tyari: kMgAXd paelnA nIrAXwA ebadAXlAdA, XAAyinA emetAtn mlAtAXdA, terkAkA sriyadA mwAtAXdA tyarA mnApun eAaMji muMwasA XAAtAtMw FqapigA muqAqaeL penAprA.

XAupFyag: kMewawu ebni ebnApung biesAl ebakAk besfadfA rkAxeN pewyer nm tuLuevrA duMbuedf muqAqaeLnA glesaMdu eebedrA. XAuMdu terkAkA tMpu ekapfuMwu.

mXhtAv: muqAqaeL bji Fqapi XAAtAtA, XAuMdu tuLunawAXd kRxi sMsAkRtid gutf. XAietAt EAraMwl pirieyergA mna-myfadi ekapfung SalA d eAaqAqugu muqAqaeL dIdA snAman mnApun kArml XAuMwu.

eAaqAqaer pnApinaMw, muqAqaeL tuLuevern sAvaBimand sMEkt.